Czego nie wpisywać do ChatGPT ani Claude: bezpieczne korzystanie z AI

Nie wszystko powinno trafić do czatu AI. Sprawdź, czego nie wpisywać do ChatGPT ani Claude, jak anonimizować tekst i które ustawienia prywatności skontrolować.

ChatGPT, Claude i inne narzędzia AI pomagają w pisaniu, nauce i pracy. Nie są jednak prywatnym sejfem. Tekst, dokument lub obraz wysyłasz do zewnętrznej usługi internetowej, dlatego na czat nie powinny trafiać dane, których ujawnienie mogłoby zaszkodzić Tobie, innej osobie albo firmie.

Warto zapamiętać prostą zasadę: jeśli nie wysłałbyś danej informacji nieznanej usłudze internetowej, nie wpisuj jej również do czatu AI. Wrażliwy tekst najpierw zanonimizuj, a w pracy korzystaj wyłącznie z narzędzia zatwierdzonego przez firmę lub klienta.

Krótka odpowiedź: czego nie wpisywać do czatu AI

Do ChatGPT, Claude ani innego publicznego narzędzia AI nie wpisuj:

• numeru PESEL, numeru dowodu osobistego, paszportu ani prawa jazdy,
• haseł, kodów odzyskiwania, kluczy API, tokenów i prywatnych kluczy SSH,
• dokumentacji medycznej, wyników badań i innych wrażliwych danych zdrowotnych,
• dokumentów prawnych, umów, wyciągów bankowych ani faktur z danymi osobowymi,
• danych klientów, pacjentów, uczniów lub pracowników,
• wewnętrznych plików firmowych, cenników, ofert, strategii i tajemnic handlowych,
• prywatnych zdjęć, filmów, nagrań oraz danych dzieci,
• materiałów objętych poufnością lub prawem autorskim, jeśli nie masz zgody na takie przetwarzanie.

Jeśli masz wątpliwości, nie przesyłaj całego dokumentu. Usuń nazwiska, dane kontaktowe, numery, wewnętrzne nazwy, dokładne kwoty i szczegóły pozwalające rozpoznać osobę lub firmę.

Dlaczego dane w czacie AI mogą stanowić ryzyko

Polecenie nie jest prywatną notatką. Wysłana treść może pozostać w historii, podlegać zasadom przechowywania lub być przetwarzana ze względów bezpieczeństwa. Sposób wykorzystania danych zależy od usługi, rodzaju konta i Twoich ustawień.

Konta prywatne i firmowe mogą działać według innych zasad. Organizacja może zarządzać okresem przechowywania danych, dostępem i dozwolonymi integracjami. Prywatne korzystanie z narzędzia nie oznacza, że możesz wgrać do niego dokument klienta lub pracodawcy.

Ustawienia prywatności w ChatGPT i Claude

W ChatGPT sprawdź przede wszystkim Data Controls, Memory oraz opcje czatu tymczasowego. W Claude zajrzyj do ustawień prywatności, wykorzystywania rozmów do ulepszania usługi i trybu incognito. Nazwy i dostępność funkcji mogą zależeć od planu i zmieniać się z czasem.

Wyłączenie trenowania, pamięci lub historii nie sprawia, że czat staje się bezpiecznym miejscem na hasła czy dane osobowe. Przed pracą z wrażliwymi materiałami sprawdź aktualne warunki usługi i zasady swojej organizacji.

Jeśli dopiero zaczynasz, przeczytaj poradnik ChatGPT po polsku: jak zacząć.

Jak zanonimizować tekst przed wklejeniem

Anonimizacja to coś więcej niż usunięcie nazwiska. Usuń wszystko, co w połączeniu z innymi szczegółami może wskazać konkretną osobę, firmę lub sprawę.

Na przykład:

W dokumencie służbowym zastąp także nazwę klienta, numer zamówienia, kod wewnętrzny, oddział i dokładną cenę. Kilka pozornie niewinnych szczegółów może ujawnić tożsamość nawet bez nazwiska.

Bezpieczniejsze polecenie może wyglądać tak:

Pomóż mi uprościć ten e-mail. Zachowaj anonimowe oznaczenia, takie jak [IMIE_I_NAZWISKO], [FIRMA], [KWOTA] i [DATA]. Nie wymyślaj nowych faktów ani danych osobowych.

Tekst:
[wklej zanonimizowany tekst]

Kiedy lepiej nie używać AI

Zrezygnuj z AI, jeśli już samo wysłanie informacji do zewnętrznej usługi stanowi ryzyko. Bez zatwierdzonego i odpowiednio zabezpieczonego środowiska nie używaj AI do:

• przetwarzania dokumentacji medycznej lub danych dzieci,
• podejmowania decyzji prawnych albo finansowych z realnymi konsekwencjami,
• przetwarzania danych klientów bez zgody i odpowiedniej podstawy prawnej,
• analizowania dokumentów firmowych poza zatwierdzonym narzędziem,
• przesyłania prywatnych zdjęć lub nagrań innych osób bez ich zgody,
• generowania lub przechowywania haseł, tokenów i kodów odzyskiwania.

W sprawach zdrowotnych, prawnych i finansowych AI może pomóc przygotować ogólne pytania lub plan. Ostateczna decyzja powinna należeć do specjalisty albo wynikać z zatwierdzonego procesu wewnętrznego.

Hasła, tokeny i dane dostępowe nie należą do czatu AI

Nie wklejaj hasła ani klucza API do czatu AI, nawet „tylko po to, aby wyjaśnić błąd”. Jeśli już to zrobiłeś, potraktuj dane jako ujawnione:

1. Zmień hasło lub unieważnij token.
2. Sprawdź ostatnie logowania i aktywne sesje.
3. Włącz uwierzytelnianie dwuskładnikowe, jeśli jest dostępne.
4. Zapisz nowe hasło w menedżerze haseł.
5. W przypadku konta służbowego zgłoś incydent zgodnie z zasadami firmy.

Jeśli potrzebujesz nowego bezpiecznego hasła, użyj generatora haseł. Praktyczne wskazówki znajdziesz też w artykułach Jak stworzyć silne hasło i Uwierzytelnianie dwuskładnikowe – czym jest i jak je bezpiecznie włączyć.

Krótka lista kontrolna przed wysłaniem polecenia

Przed naciśnięciem Enter upewnij się, że:

• Tekst nie zawiera haseł, dokumentów tożsamości ani wrażliwych danych osobowych.
• Masz prawo przetwarzać ten dokument w wybranym narzędziu AI.
• Usunąłeś nazwiska, dane kontaktowe, kwoty i nazwy wewnętrzne.
• Do materiałów służbowych używasz narzędzia zatwierdzonego przez organizację.
• Sprawdziłeś ustawienia prywatności, historii i pamięci.
• Traktujesz wynik AI jako wersję roboczą, a nie ostateczną decyzję specjalisty.

Jeśli przy którymś punkcie odpowiadasz „nie wiem”, nie wysyłaj jeszcze polecenia.

Podsumowanie

ChatGPT i Claude przydają się do wyjaśniania pojęć, tworzenia struktury i poprawiania zanonimizowanego tekstu. Pełne umowy, materiały klientów, dane osobowe i dane dostępowe nie powinny trafiać do publicznego czatu AI.

Zapamiętaj prostą zasadę: najpierw anonimizuj, potem pytaj. W sprawach zawodowych, zdrowotnych, prawnych i finansowych korzystaj wyłącznie z zatwierdzonych narzędzi i procedur.